3 tuyến xe buýt tiếp cận đầu tiên được thí điểm tại thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 1/11/2006 và đến nay là 4 tuyến với 15 chiếc xe phục vụ người khuyết tật. Tuy nhiên, những chiếc xe buýt tiếp cận này hầu hết đều là xe nhập khẩu có giá thành rất cao, hoặc là xe buýt thông thường được cải tạo, lắp đặt thêm thiết bị hỗ trợ người tàn tật.

Trung tuần tháng 4 vừa qua, trong hội nghị sơ kết về chương trình giao thông tiếp cận giai đoạn 2006-2008, một trong những khó khăn mà các tham luận đưa ra tại hội nghị này là do sàn xe buýt hiện tại khá cao, muốn cải tạo lại cho người có xe lăn lên xe rất khó và phức tạp, còn xe nhập khẩu thì quá đắt, doanh nghiệp vận tải khó có thể đầu tư. Nhưng đến nay, khó khăn này đã được giải quyết bởi Công ty TNHH MTV ô tô 1-5 (Tổng Công ty Công nghiệp ô tô Việt Nam) đã sản xuất thử nghiệm thành công chiếc xe buýt tiếp cận đầu tiên.

Với yêu cầu xe buýt tiếp cận khi vận hành phù hợp với điều kiện hạ tầng cơ sở tại các thành phố, không bắt buộc phải xây dựng các trạm dừng riêng mà hoàn toàn có thể sử dụng các trạm dừng hiện có dành cho xe buýt thông thường.

Trong khi đó, qua khảo sát thực tế tại địa điểm một số tuyến xe buýt của thành phố Hà Nội cho thấy, cơ sở hạ tầng không đồng bộ, chắp vá; các thông số kỹ thuật của cơ sở hạ tầng liên quan đến cơ cấu hỗ trợ người khuyết tật thay đổi không theo quy luật: chiều cao vỉa hè tại các bến xe buýt thay đổi từ 0 đến 320 mm, chiều rộng vỉa hè tại các tuyến buýt nhỏ nhất là 400 mm; mặt phẳng tại các tuyến buýt lồi lõm.

Với thực trạng cơ sở hạ tầng như vậy, nếu muốn nâng cấp đồng bộ các điểm dừng đỗ xe buýt đạt tiêu chuẩn sẽ rất tốn kém tiền bạc, thời gian, khó khăn trong việc giải phóng mặt bằng... Do đó, phương án tối ưu là phải thiết kế, chế tạo ra chiếc xe buýt tiếp cận vừa thuận lợi cho người khuyết tật vừa phải phù hợp điều kiện cơ sở hạ tầng hiện nay

Sau một thời gian nghiên cứu, Công ty TNHH MTV ô tô 1-5 đã chọn phương án sản xuất xe buýt B45-B50 gắn cơ cấu thang nâng UVL-1000. Xe buýt gắn cơ cấu thang nâng có nhiều ưu điểm như: kết cấu không quá phức tạp; có khả năng nội địa hóa; bảo dưỡng định kỳ đơn giản; giá thành của thiết bị này không lớn, do đó giá thành xe buýt tiếp cận không quá đắt so với xe buýt thông thường; khi không cần sử dụng, bàn nâng được tự động thu vào gầm xe, cửa lên xuống cho xe lăn được sử dụng bình thường cho các hành khách khác; vận hành đơn giản nên việc đào tạo cho nhân viên phục vụ không tốn kém về thời gian và kinh phí;...

Đặc biệt, sử dụng bàn nâng, người khuyết tật ngồi trên xe lăn có thể lên xuống tại bất kỳ trạm dừng đón trả khách nào chỉ cần vỉa hè hoặc mặt đường nơi xe buýt đỗ tương đối bằng phẳng.

Quá trình vận hành của bàn nâng khá đơn giản: Bàn nâng được lắp đặt ở cửa ra vào, được thu gọn vào gầm xe khi kết thúc quá trình đón trả khách. Bàn nâng được điều khiển từ bảng điều khiển lắp đặt trên xe. Hệ thống xy lanh thủy lực và cơ cấu xích đưa bàn nâng ra khỏi cửa xe, sau đó hạ xuống, mặt dưới bàn nâng tựa xuống mặt đường hoặc vỉa hè nơi xe buýt tiếp cận đỗ.

Bàn nâng được thiết kế gờ hai bên để tránh cho bánh xe lăn không trượt ra hai bên. Phía trước và phía sau bàn nâng có cơ cấu gờ, đảm bảo khi xe lăn đã vào bàn nâng không thể tự trượt khỏi bàn nâng, gây nguy hiểm cho người khuyết tật.

 Việc sản xuất và đưa vào ứng dụng xe buýt phục vụ giao thông tiếp cận đã đáp ứng nhu cầu sử dụng phương tiện giao thông công cộng của các đối tượng là người khuyết tật, người già yếu. Bên cạnh đó, đem lại hiệu quả kinh tế, tiết kiệm ngoại tệ do không phải nhập khẩu sản phẩm đồng bộ.

 Tuy nhiên, để dự án sản xuất xe buýt tiếp cận có tính thực tiễn cao đòi hỏi Nhà nước, UBND các thành phố, các công ty vận tải hành khách phải cùng vào cuộc, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ để khuyến khích các đơn vị vận tải đầu tư xe buýt có thiết bị hỗ trợ người khuyết tật, ví dụ cho vay mua xe lãi suất ưu đãi, không áp khoán đối với xe buýt tiếp cận,... có cơ chế khuyến khích các nhà sản xuất trong nước thực hiện việc sản xuất, lắp ráp xe buýt tiếp cận...

                                                                                                                                                                                                                                     Thu phương